Brechfa

Y mae llwybrau beicio Brechfa i gyd ar agor

Coedwig o dras

Hyd ddechrau’r Canol Oesoedd, nodweddwyd y tir i’r gogledd i afon Cothi gan goedwig drwchus, sef Coedwig Glyncothi, a oedd yn ganolog i amddiffyn a chynnal annibyniaeth tywysogaeth Gymreig Deheubarth.

Yn sgil trechu Cymru’n derfynol gan Edward I ym 1283, daeth Glyncothi’n Goedwig Frenhinol a’i gweinyddu dan Ddeddf lem y Goedwig. Roedd Deddf y Goedwig yn cynnwys cosbau difrifol am droseddau yn erbyn ‘cig carw’ a’r ‘vert’ fel ei gilydd. Roedd y ‘vert’ yn cynnwys coed, coedlannau, prysgwydd a thir bwydo’r helwriaeth. Roedd ‘cig carw’ yn cynnwys holl anifeiliaid y goedwig - ac yng Nglyncothi yn y Canol Oesoedd, roedd hyn yn cynnwys y carw coch, bwch y danas ac ewigod, y baedd gwyllt, y blaidd, y cadno, yr ysgyfarnog a’r bele. Diddymwyd Deddf y goedwig yn derfynol ym 1640, ac roedd y rhan fwyaf o’r hen goedwigoedd derw wedi’u cwympo a’u clirio erbyn yr 17eg ganrif.

Mae coedwig wahanol iawn wedi dychwelyd erbyn heddiw. Yn sgil y defnydd trwm ar goed yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf crëwyd coedwigoedd y wladwriaeth a’r Comisiwn Coedwigaeth. Erbyn heddiw mae coedwig Brechfa’n gorchuddio rhyw 6500 hectar. Comisiwn Coedwigaeth Cymru sy’n gofalu amdani er lles y bobl, bywyd gwyllt a chynhyrchu coed. Mae Llwybrau cerdded a llwybrau beic mynydd ar gael i chi eu mwynhau, ac mae croeso i rai sy’n marchogaeth, ar ffyrdd y goedwig.