Comisiwn Coedwigaeth

Mae corff newydd, Cyfoeth Naturiol Cymru wedi cymryd drosodd y swyddogaethau a gyflawnwyd yn flaenorol gan Gomisiwn Coedwigaeth Cymru.
Bydd ychydig o wasanaethau ar-lein Cyfoeth Naturiol Cymru yn parhau i gael eu darparu ar y wefan hon am gyfnod cyfyngedig.

Gwiwerod Coch Mn

Mae Comisiwn Coedwigaeth Cymru yn gweithio mewn partneriaeth ’r cwmni adfywio cymunedau, Menter Mn, a hefyd y grŵp cymuned lleol, Cyfeillion Gwiwerod Coch Mn, i ddiogelu y gwiwerod coch olaf ar yr ynys.

Ar hyn o bryd mae dwy boblogaeth ar wahn o wiwerod coch ym Mn. Mae’r un boblogaeth yn cartrefu mewn planhigfa gymysg o binwydd a sbriws ar Fynydd Llwydiarth ger Pentraeth. Mae ymchwil geneteg diweddar wedi dangos fod yr anifeiliaid hyn o fath nad yw i’w canfod yn unrhyw fan arall o’r DG; er maen ymddangos eu bod yn perthyn yn agos i boblogaethau o’r wiwer goch a geir yng nghanolbarth Cymru.

RED SQUIRREL.Roedd gwiwerod coch yn agos i ddifodiant ar Fynydd Llwydiarth yn niwedd y 1990au. Roedd yn y goedwig nifer arwyddocaol o wiwerod llwyd oedd yn cystadlu gyda’r wiwerod coch oedd ar l. Fodd bynnag, unwaith roedd y gwiwerod llwyd wedi cael eu trapio a’u difa, roedd y boblogaeth o wiwerod coch yn ymateb yn bositif iawn, ac erbyn 2002, roedd yna bron i 100 o wiwerod coch yn byw yn ac o gwmpas i’r goedwig. Yn ystod gwanwyn 2001, cafwyd hyd i wiwerod coch yn y gelli lydanddail cyfagos ac fe fagwyd cywion yn llwyddiannus gan y wiwerod coch yno. Yn ystod misoedd yr hydref dydi hi ddim yn anarferol i weld dwy neu dair wiwer goch yn chwilota am gnau yng nghoedydd Wern y Wylan ar ochr ddwyreiniol Mynydd Llwydiarth.

Er fod y boblogaeth yn dal yn gymharol fach, mae’n dal i fod yr ail boblogaeth fwyaf sydd ar l yng Nghymru. O ganlyniad, mae rheolaeth y goedwig ar Fynydd Llwydiarth yn ystyried anghenion y wiwer goch ac mae camau gweithredol yn cael eu cymeryd gan y Comisiwn Coedwigaeth yng Nghymru i sicrhau y bydd y rhywogaethau yn dal i ffynnu yn y goedwig.

Mae’r ail boblogaeth o wiwerod coch ym Mn yng nghanol coed pn ar yr arfordir yng nghoedwig Niwbwrch. Diflannodd y gwiwerod coch yma yng nghanol y nawdegau, ond fe wnaeth ymgyrch lwyddiannus i gael gwared wiwerod llwyd greu cyfle i ailgyflwyno’r wiwer goch yma. Mae cynllun ailgyflwyno yn fenter rhwng Comisiwn Coedwigaeth Cymru, Menter Mn a’r Sw Fynydd Gymreig.

Yn 2004 rhyddhawyd y gwiwerod coch cyntaf i’r goedwig, ac erbyn diwedd y flwyddyn ganed cyfanswm o 23 o gywion yn y gelloedd o goed pn Corsica. Mae’n gyfnod cynnar o hyd yn y rhaglen ailgyflwyno, ond mae canlyniadau’n galonogol a rhagwelir y gall coedwig Niwbwrch fod yn gadarnle i’r rhywogaeth yn y dyfodol.

Mae’r goedwig eisoes yn safle poblogaidd i bobl leol ac ymwelwyr ’r ynys i hamddena, ac yn fuan fe all gynnig fodd i gael cipolwg ar un o anifeiliaid prinnaf Cymru.